Mehmet Hakkı Suçin
Yazar, akademisyen ve edebiyat çevirmenidir. 1993 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Gazi Üniversitesinde tamamladığı yüksek lisans tezinde Mısırlı yazar Yahya Hakkı’nın öykücülüğünü, doktora tezinde ise Arapça–Türkçe çeviride eşdeğerlik sorunlarını ve çeviri stratejilerini inceledi. Meslek hayatına Kuveyt Devleti Ankara Büyükelçiliğinde mütercim-tercüman olarak başladı; 1998’de Gazi Üniversitesine geçti. 2005–2006 yıllarında Manchester Üniversitesi Centre for Translation and Intercultural Studies’ta (CTIS) misafir araştırmacı olarak bulundu. 2017’den bu yana Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Arap Dili Eğitimi Anabilim Dalında profesör olarak görev yapmaktadır.
Akademik çalışmalarını Arap edebiyatı, çeviribilim, edebî çeviri ve yabancı dil olarak Arapça öğretimi alanlarında sürdürmektedir. 2010–2012 yıllarında Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) doğrultusunda Türkiye’de ilk ve ortaöğretim kurumları için Arapça öğretim programlarını hazırlayan komisyona başkanlık etti; öğretim programları ve ders materyallerinin geliştirilmesine katkıda bulundu.
Uluslararası alanda 2014’te International Prize for Arabic Fiction (IPAF) jüri kurulunda, 2015’te Sheikh Hamad Award for Translation and International Understanding’da danışman ve jüri üyesi olarak görev yaptı; 2024’te Sheikh Zayed Book Award Bilim Kurulunda yer aldı. Çeviri çalışmaları Sharjah Turjuman Ödülü, Sheikh Hamad Yaşam Boyu Başarı Ödülü, Dünya Kitap Yılın Çeviri Kitabı ve Türkiye Yazarlar Birliği Çeviri Ödülü başta olmak üzere çeşitli ödüllere değer görüldü.
Yazarlık ve Edebî Çeviri
Suçin’in yazarlık ve araştırma çizgisinin merkezinde dil, edebiyat ve kültürlerarası aktarım arasındaki ilişki yer alır. Öteki Dilde Var Olmak, Dünden Bugüne Arapçaya Çevirinin Serüveni ve Haber Çevirisi adlı kitaplarında çeviriyi yalnızca diller arasında bir aktarım işlemi olarak değil; tarih, edebiyat ve kültürlerin karşılaştığı bir alan olarak ele alır. Türkçe, Arapça ve İngilizce yayımlanan çalışmalarında Arap edebiyatının Türkçedeki serüveni, Türk edebiyatının Arapçadaki alımlanışı, şiir çevirisi, çeviri eleştirisi ve Arapça öğretimi üzerinde durur.
Edebî çevirileri, İslam öncesi Arap şiirinden günümüz şiir ve anlatısına uzanan yaklaşık on beş yüzyıllık bir edebî birikimi kapsar. Muallaka şairlerinden el-Mütenebbî, İbn Hazm, İbn Tufeyl ve İbnu’l-Kelbî gibi klasik isimlere; Halil Cibran, Adonis, Mahmud Derviş, Nizar Kabbani, Muhammed Bennis, Nuri el-Cerrah, Necvan Derviş, Necib Mahfuz, Gassan Kanafani ve Adania Shibli gibi modern ve çağdaş yazar ve şairlere uzanan geniş bir seçkiyi Türkçeye kazandırdı.
Çeviri hareketi onun çalışmalarında tek yönlü değildir. Yunus Emre ve Ahmed Yesevî gibi klasik şairlerden seçmelerin yanı sıra modern Türk edebiyatından çeşitli metinleri Arapçaya aktararak Türk ve Arap edebiyatları arasındaki karşılıklı dolaşıma katkıda bulundu. Çeviri, bu yönüyle onun çalışmalarında iki edebiyatın birbirini tanıma ve yeniden okuma biçimlerinden biridir.
Çeviri Yaklaşımı ve “Şiiriyet”
Suçin’e göre şiir çevirisi, anlamın bir dilden diğerine taşınmasından ibaret değildir. Şiirin sesi, ritmi, imgesi, duygusal yankısı ve kültürel arka planı hedef dilde yeni bir şiirsel bütünlük içinde kurulmalıdır. Bu yaklaşımı “şiiriyet” kavramıyla ifade eder.
2025’te yayımlanan “Şiir Çevirisinde Stratejik Seçimler ve ‘Şiiriyet’: Shakespeare ve İmru’ul-Kays Çevirilerinin Değerlendirilmesi” başlıklı çalışmasında bu yaklaşımı sistemleştirdi. Şiiriyet, kaynak metne mekanik bağlılık ile sınırsız yeniden yazım arasında, şiirin hedef dilde estetik yaşama gücünü gözeten bir çeviri anlayışını öne çıkarır.
Uluslararası Çalışmalar ve Atölyeler
Suçin, 2012’den bu yana Türkiye’de ve yurt dışında başta edebî çeviri olmak üzere yazılı ve sözlü çeviri atölyeleri yürütmektedir. Büyükada’da düzenlenen Uluslararası Türkçe–Arapça / Arapça–Türkçe Edebî Çeviri Çalıştaylarının (TÜRAPÇAT) üç döneminde moderatörlük yaptı; Amman ve Kahire’de çevirmen ve çevirmen adaylarına yönelik eğitimler verdi. Toplum çevirmenliği ve profesyonel sözlü çeviri alanında Türk Kızılayı, Dünya Doktorlar Derneği, BM Göç Örgütü ve Göç İdaresi Başkanlığının yer aldığı çeşitli eğitim projelerinde görev aldı.
Çalışma Alanları
Arap Edebiyatı
Klasik ve modern Arap edebiyatı, şiir ve anlatı, Arap edebiyatının Türkçedeki dolaşımı.
Çeviribilim ve Edebî Çeviri
Şiir çevirisi, şiiriyet, çeviri eleştirisi ve kültürlerarası edebî aktarım.
Arapça Öğretimi
Yabancı dil olarak Arapça öğretimi, program geliştirme, CEFR ve görev temelli dil öğretimi.
Akademik Profiller
Yayınlar, atıflar ve güncel akademik çalışmalar: