Eğitim ve akademik kariyer
Suçin, 1993 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Lisans çalışmasında Halil Cibran’ın edebî kişiliğini ve el-Ervâhu’l-Mutemerride’nin Türkçeye çevirisini ele aldı. Gazi Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezinde Mısırlı yazar Yahya Hakkı’nın öykücülüğünü (1998), doktora tezinde ise Arapça–Türkçe çeviride sözcük ve sözcük ötesi düzeylerde eşdeğerlik sorunlarını ve çeviri stratejilerini inceledi (2004). Her iki çalışma da Prof. Dr. Azmi Yüksel’in danışmanlığında hazırlandı.
Meslek hayatına 1993–1998 yılları arasında Kuveyt Devleti Ankara Büyükelçiliğinde mütercim-tercüman olarak başladı. 1998’de Gazi Üniversitesi’ne geçti; 2007’de yardımcı doçent, 2011’de doçent, 2017’de profesör oldu. 2005–2006 döneminde Manchester Üniversitesi Çeviri ve Kültürlerarası Çalışmalar Merkezinde misafir araştırmacı olarak bulundu. Gazi Üniversitesi Arap Dili Eğitimi Anabilim Dalı Başkanlığını 2012–2014 ve 2019–2023 dönemlerinde yürüttü.
Akademik çalışmalarında Arap edebiyatı, çeviribilim ve yabancı dil olarak Arapça öğretimi üzerinde yoğunlaştı. 2010–2012 yıllarında Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı’na (CEFR) uygun biçimde Türkiye’deki ilk ve ortaöğretim kurumları için hazırlanan Arapça öğretim programları komisyonuna başkanlık etti. Ders kitapları, öğretmen kitapları ve öğretim programlarıyla Arapça eğitiminin çağdaş yöntemlerle yapılandırılmasına katkıda bulundu.
Yazarlık ve araştırma alanları
Suçin’in yazarlığı, dil ile kültürün birbirini nasıl dönüştürdüğü sorusu çevresinde gelişir. Öteki Dilde Var Olmak, Dünden Bugüne Arapçaya Çevirinin Serüveni ve Haber Çevirisi adlı kitaplarında çeviriyi sadece bir aktarım tekniği olarak değil tarih, edebiyat ve kültürlerarası karşılaşma alanı olarak ele alır. Aktif Arapça ve farklı öğretim kademeleri için hazırladığı program ve ders materyalleri ise dil öğretimini iletişim, görev ve kültürel bağlam ekseninde değerlendiren yaklaşımını yansıtır.
Türkçe, Arapça ve İngilizce yayımlanan makale ve kitap bölümlerinde Arap edebiyatının Türkçedeki serüveni, Türk edebiyatının Arapçadaki alımlanışı, şiir çevirisi, çeviri eleştirisi ve Arapça öğretimi üzerinde durdu. Nâzım Hikmet’in Arap şiirindeki etkisini inceleyen çalışması, Türk edebiyatını dünya edebiyatı bağlamında ele alan uluslararası bir derlemede yayımlandı. Yazıları akademik araştırmayla edebî duyarlılığı bir araya getiren, iki edebiyatın ortak hafızasını görünür kılmaya çalışan bir çizgi oluşturur.
Edebî çeviri: On beş yüzyıllık bir yolculuk
Suçin’in çeviri dünyası, İslam öncesi Arap şiirinden günümüz roman ve şiirine kadar uzanır. Yedi Askı Şiirleri’nde Muallakaları Türkçede şiir olarak yeniden kurarken, İnsanın Şarkısı’nda el-Mutenebbî’nin güçlü sesini ve düşünsel gerilimini çağdaş Türkçe içinde duyulur kılmaya yöneldi. İbn Hazm’ın Güvercin Gerdanlığı, İbn Tufeyl’in Hayy bin Yakzan’ı ve İbnu’l-Kelbî’nin Putlar Kitabı gibi klasik metinleri, ait oldukları tarihsel dünyayı koruyarak bugünün okuruyla buluşturdu.
Modern Arap edebiyatından yaptığı çeviriler şiir, roman, öykü ve düşünce metinlerini kapsar. Mahmud Derviş’in Mural, Bu Şiirin Bitmesini İstemiyorum, Atı Neden Yalnız Bıraktın ve Badem Çiçekleri Gibi yahut Daha Ötesi adlı kitaplarının yanı sıra Adonis, Nizar Kabbani, Muhammed Bennis, Nuri el-Cerrah, Necvan Derviş ve Halil Cibran’ın eserlerini Türkçeye kazandırdı. Gassan Kanafani’nin Güneşteki Adamlar’ı, Adania Shibli’nin Küçük Bir Ayrıntı’sı ve Necib Mahfuz’un Mumyanın Uyanışı ise anlatı çevirilerinin öne çıkan örnekleri arasındadır.
Bu hareket tek yönlü değildir. Suçin, Yunus Emre ve Ahmed Yesevî’den seçmeleri, Talât Sait Halman’ın Türk Edebiyatının Bin Yılı adlı çalışmasını ve modern Türk şiirinden çeşitli örnekleri Arapçaya aktararak Türk edebiyatının Arapça okurla buluşmasına da katkıda bulundu. Böylece çeviri, onun çalışmalarında iki kültür arasında karşılıklı işleyen bir tanıma ve yeniden okuma pratiğine dönüştü.
Çeviri yaklaşımı ve “şiiriyet”
Suçin’e göre şiir çevirisi, anlamın bir dilden diğerine taşınmasından ibaret değildir. Şiirin sesi, ritmi, imgesi, duygusal yankısı ve kültürel arka planı hedef dilde yeni bir şiirsel bütünlük içinde kurulmalıdır. Bu yaklaşımı “şiiriyet” kavramıyla ifade eder. Şiiriyet, kaynak metne mekanik bir bağlılık ile sınırsız bir yeniden yazım arasında, şiirin hedef dildeki estetik yaşama gücünü gözeten dengeli bir çeviri anlayışıdır.
2025’te yayımlanan “Şiir Çevirisinde Stratejik Seçimler ve ‘Şiiriyet’: Shakespeare ve İmru’ul-Kays Çevirilerinin Değerlendirilmesi” başlıklı çalışmasında bu yaklaşımı altı boyut üzerinden sistemleştirdi: İçerik dengesi; zaman, mekân ve gelenek; duygu ve ahenk; iletişim değeri; şiirsel duyarlılık; dilsel ve estetik denge. Kavram, daha sonra yapay zekâ ve edebî çeviri ilişkisini konu alan araştırmalarda ve el-Mutenebbî çevirileri üzerine yapılan akademik değerlendirmelerde de tartışıldı.
Uluslararası görevler ve çeviri atölyeleri
Suçin, 2014 yılında “Arabic Booker” olarak da bilinen Uluslararası Arap Romanı Ödülü’nün jüri üyeleri arasında yer aldı. Şeyh Hamad Çeviri ve Uluslararası Anlayış Ödülü’nün değerlendirme ve danışma süreçlerinde görev yaptı. Şeyh Zayid Kitap Ödülü Bilim Kurulunda bulundu. Bu görevler, akademik birikimi ile çağdaş Arap yayıncılık ve edebiyat dünyası arasındaki ilişkinin uluslararası boyutunu oluşturdu.
2012 yılından bu yana Türkiye’de ve yurt dışında Arapça–Türkçe edebî çeviri ve şiir çevirisi atölyeleri yürüttü. Büyükada’da düzenlenen edebî çeviri atölyelerinden Amman’daki çevirmen eğitimlerine kadar farklı programlarda genç çevirmenlerle çalıştı. Toplum çevirmenliği ve sözlü çeviri eğitimlerinde de görev alarak çevirinin edebiyatın yanı sıra kamusal hayat ve kültürlerarası iletişimdeki sorumluluğunu vurguladı.