Qur’an Translation from a Translation Studies Perspective

Mehmet Hakkı Suçin

Öz

Bu çalışma, çeviribilim yaklaşımlarından hareketle Kur’an-ı Kerim çevirisinin nasıl tasarlanabileceğini tartışmaktadır. James S. Holmes’un çeviribilim haritası temel alınarak Kur’an çevirilerine ilişkin kuramsal, betimleyici ve uygulamalı araştırma alanları değerlendirilmekte; böylece çeviribilim ile ilahiyat disiplinlerinin birlikte çalışabileceği bir araştırma perspektifi ortaya konulmaktadır.

Çalışmada Kur’an-ı Kerim’in çeviri açısından metinsel ve söylemsel özellikleri ele alınmakta; Skopos kuramı, Eugene Nida’nın dinamik/işlevsel eşdeğerlik yaklaşımı ve Lawrence Venuti’nin yabancılaştırma-yerlileştirme kavramları kutsal metin çevirisi bağlamında değerlendirilmektedir.

Kur’an çevirisinde yalnızca kaynak ya da hedef metin odaklı bir yaklaşım yerine Aladdin Al-Tarawneh’in geliştirdiği “Hibrit Model” temel alınarak daha esnek bir çeviri yöntemi önerilmektedir. Bu yaklaşımda kaynak metnin kültürel ve söylemsel karakterinin korunmasıyla hedef dilde doğal ve iletişimsel bir metin oluşturulması arasında denge kurulması amaçlanmaktadır.

Çalışmada Hibrit Model’e, Kur’an’ın ritim, ahenk ve diğer biçimsel özelliklerinin hedef metinde mümkün olduğu ölçüde yeniden oluşturulmasını öngören “estetik transfer” boyutu eklenmektedir. Önerilen yaklaşım Âdiyât ve Abese surelerinden yapılan örnek çeviriler üzerinden somutlaştırılmaktadır.

Çalışmanın son bölümünde Kur’an çevirisinin bireysel bir faaliyet yerine kolektif bir süreç olarak yürütülmesi gerektiği savunulmaktadır. Çevirmen, alan uzmanı, çeviri danışmanı, editör ve okuma gruplarının birlikte çalıştığı altı aşamalı bir model önerilmektedir: ekip oluşturma, çeviri öncesi hazırlık, ilk taslak, gözden geçirme, gözden geçirmeyi gözden geçirme ve yayımlama.

Çeviri sürecinin başlangıcında hedef kitlenin ve çevirinin skoposunun belirlenmesi; her ayet öbeğinin içerik, bağlam ve metinsel özelliklerine göre genelleyici çözümler yerine bağlama özgü çeviri kararlarının geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar kelimeler: Kur’an-ı Kerim çevirisi · çeviribilim · kutsal metin çevirisi · Skopos kuramı · dinamik eşdeğerlik · yabancılaştırma · yerlileştirme · Hibrit Model · estetik transfer

Tebliğ metnini Türkçe PDF olarak oku →

---

Bu çalışmayı kaynak göster

Chicago

Suçin, Mehmet Hakkı. “Çeviribilim Perspektifinden Kur’an-ı Kerim Çevirisi.” İçinde Meallerde Geliştirilmeye Açık Alanlar Çalıştayı Tebliğ Metinleri, editörler Bayram Köseoğlu ve Mustafa Güvenç, 41–67. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2022.

APA

Suçin, M. H. (2022). Çeviribilim perspektifinden Kur’an-ı Kerim çevirisi. İçinde B. Köseoğlu & M. Güvenç (Ed.), Meallerde Geliştirilmeye Açık Alanlar Çalıştayı Tebliğ Metinleri (ss. 41–67). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.

Yayın bilgileri

Meallerde Geliştirilmeye Açık Alanlar Çalıştayı Tebliğ Metinleri

Editörler: Bayram Köseoğlu, Mustafa Güvenç
Yayıncı: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları
Yayın yeri: Ankara
Yıl: 2022
Yayın tarihi: Mart 2022
Sayfalar: 41–67
Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 2127
İlmî Eserler: 302
ISBN: 978-625-435-168-6
Yayın türü: Çalıştay tebliği / kitap bölümü
Metnin dili: Türkçe