Spatial Aesthetics in Imruʾ al-Qays’s Muʿallaqa
Mehmet Hakkı Suçin
Öz
Bu çalışma, İslam öncesi Arap şiirinin en önemli temsilcilerinden İmruu’l-Kays’ın Muallaka’sını uzam ve estetik ilişkisi açısından incelemektedir. Şiirin dünya edebiyatı içindeki yeri tarihsel bir çerçevede ele alınmakta; Muallaka’nın yapısı farklı tempolardan oluşan klasik bir senfoniye benzetilerek kasidedeki iç içe geçmiş anlatım düzlemlerinin metne çok sesli bir karakter kazandırdığı ileri sürülmektedir.
İncelemenin merkezinde Gaston Bachelard’ın mekân poetikasından hareketle geliştirilen uzamsal estetik kavramı yer almaktadır. Bachelard’ın geriye doğru ve ileriye doğru uzam ayrımına ek olarak çalışmada iki kategori daha önerilmektedir: sinematografik uzam ve metaforik uzam. Geriye doğru uzamlar şairin geçmiş, hatıra ve kayıp sevgiliyle ilişkisini yansıtırken ileriye doğru uzam, İmruu’l-Kays’ın hayatının son döneminde ilişkilendirildiği Ankyra/Ankara üzerinden değerlendirilmektedir.
Muallaka’nın sinematografik yapısı atmosfer, kamera hareketleri, sahne geçişleri ve görsel imgeler açısından çözümlenmektedir. Sevgili tasviri, at betimlemesi ve tufan sahnesi sinematik sekanslar gibi okunmakta; geriye dönüşler, diyalojik ve kurgusal sahneler ile leitmotiv kullanımı kasidenin anlatısal ve görsel bütünlüğünü kuran unsurlar olarak değerlendirilmektedir.
Çalışma, İmruu’l-Kays’ın şiirinin nesneleri yalnızca doğrudan tasvir etmekle kalmadığını; teşbih, imge ve metaforlar aracılığıyla anlamı çoğaltan çok katmanlı bir şiir evreni kurduğunu savunmaktadır. Bu açıdan Muallaka, Cahiliye şiirinde anlamın sınırlı olduğu veya beyitler arasında zayıf bir bütünlük bulunduğu yönündeki yaygın kabullerin yeniden değerlendirilmesine imkân veren güçlü bir örnek olarak ele alınmaktadır.
Anahtar kelimeler: İmruu’l-Kays · Muallaka · İslam öncesi Arap şiiri · uzamsal estetik · Gaston Bachelard · geriye doğru uzam · ileriye doğru uzam · sinematografik uzam · metaforik uzam · Ankara
Kitap bölümünü Türkçe PDF olarak oku →
Bu çalışmayı kaynak göster
Chicago
Suçin, Mehmet Hakkı. “İmruu’l-Kays’ın Muallakasında Uzamsal Estetik.” İçinde Büyük Arap Şairi İmruu’l-Kays ve Ankara, editörler Atik Aydın, Mehmet Ali Kılay Araz, Osman Aktaş, İsa Güceyüz, Levent Yakupoğlu ve Halis Dişci, 145–156. Ankara: ASBÜ Yayınları, 2024.
APA
Suçin, M. H. (2024). İmruu’l-Kays’ın Muallakasında uzamsal estetik. İçinde A. Aydın, M. A. K. Araz, O. Aktaş, İ. Güceyüz, L. Yakupoğlu & H. Dişci (Ed.), Büyük Arap Şairi İmruu’l-Kays ve Ankara (ss. 145–156). ASBÜ Yayınları.
Yayın bilgileri
Büyük Arap Şairi İmruu’l-Kays ve Ankara
Editörler: Atik Aydın, Mehmet Ali Kılay Araz, Osman Aktaş, İsa Güceyüz, Levent Yakupoğlu, Halis Dişci
Yayıncı: ASBÜ Yayınları
Yayın yeri: Ankara
Yıl: 2024
Yayın tarihi: Ağustos 2024
Sayfalar: 145–156
ISBN: 978-625-94492-8-9
Yayın türü: Tam metin bildiri / kitap bölümü
Metnin dili: Türkçe