Strategic Choices and ‘Poeticity’ in Poetry Translation: An Evaluation of Shakespeare and Imru’ al-Qays Translations
Mehmet Hakkı Suçin
Öz
Bu çalışma, Shakespeare’in “66. Sone”sinin Can Yücel ve Talât Sait Halman tarafından yapılan çevirileri ile İmru’ul-Kays’ın “Muallaka”sının Mehmet Hakkı Suçin tarafından yapılan çevirisini André Lefevere’in yedi şiir çevirisi stratejisi ve “şiiriyet” kavramı çerçevesinde değerlendirmektedir.
İncelemede şiir çevirisinde biçim ile içeriğin ayrılmaz bir bütün oluşturduğu, ancak çevirmenlerin bu iki düzlem arasındaki dengeyi farklı stratejilerle kurdukları ortaya konulmaktadır. Can Yücel’in “66. Sone” çevirisinin kaynak metni serbest biçimde yeniden yorumlayan uyarlama (version) stratejisine yaklaştığı; Talât Sait Halman’ın ise kaynak metnin biçimsel özelliklerine daha fazla bağlı kalarak kısmen vezinli, büyük ölçüde kafiyeli çeviri stratejilerini kullandığı belirlenmektedir.
İmru’ul-Kays’ın “Muallaka”sının Mehmet Hakkı Suçin tarafından yapılan çevirisinde ise kısmen kafiyeli çeviri ile kısmen uyarlama stratejisinin birlikte kullanıldığı ve şiirin biçim ile içerik düzlemleri arasında bir denge kurulmaya çalışıldığı görülmektedir.
Çalışmada şiir çevirisini değerlendirmek üzere “şiiriyet” kavramı önerilmektedir. Şiiriyet; içerik dengesi, Zaman-Mekân-Gelenek (ZMG) parametreleri, duyuş ve ahenk, iletişim değeri, şairane duyarlılık ile dilsel ve estetik denge bileşenlerinden oluşan şemsiye bir kavram olarak tanımlanmaktadır. Bu yaklaşım, şiir çevirisinin yalnızca biçimsel sadakat veya yalnızca anlam aktarımı üzerinden değerlendirilemeyeceğini ileri sürmektedir.
Sonuçlar, üç çevirmenin farklı stratejiler kullanmalarına rağmen hedef metinlerde şiiriyeti farklı yollarla yeniden ürettiklerini göstermektedir. Çalışmada ayrıca daha önce aynı konu üzerinde yapılmış bir araştırmanın sonuçları karşılaştırmalı olarak ele alınmakta; söz konusu araştırmadaki metodolojik, terminolojik ve yorumlamaya ilişkin sorunlar tartışılmaktadır.
Anahtar kelimeler: Şiir çevirisi · André Lefevere · zaman-mekân-gelenek (ZMG) · şiiriyet · Shakespeare · 66. Sone · İmru’ul-Kays · Muallaka · Can Yücel · Talât Sait Halman · Mehmet Hakkı Suçin
Bu çalışmayı kaynak göster
Chicago
Suçin, Mehmet Hakkı. “Şiir Çevirisinde Stratejik Seçimler ve ‘Şiiriyet’: Shakespeare ve İmru’ul-Kays Çevirilerinin Değerlendirilmesi.” Istanbul Journal of Arabic Studies 8, sy. 1 (2025): 95–136. https://doi.org/10.51802/istanbuljas.1667250.
APA
Suçin, M. H. (2025). Şiir çevirisinde stratejik seçimler ve “şiiriyet”: Shakespeare ve İmru’ul-Kays çevirilerinin değerlendirilmesi. Istanbul Journal of Arabic Studies, 8(1), 95–136. https://doi.org/10.51802/istanbuljas.1667250
Yayın bilgileri
Istanbul Journal of Arabic Studies
Cilt: 8
Sayı: 1
Yıl: 2025
Yayımlanma tarihi: 20 Haziran 2025
Sayfalar: 95–136
DOI: 10.51802/istanbuljas.1667250
Yayın türü: Hakemli araştırma makalesi
Metnin dili: Türkçe