Görev Temelli Çeviri Öğretimi (TBTT): Çeviri Pedagojisinde Tür Merkezli ve Süreç Odaklı Bir Model

Öz
Bu çalışma, çeviri öğretimini görev temelli öğrenme yaklaşımı doğrultusunda yeniden yapılandırmayı amaçlayan Görev Temelli Çeviri Öğretimi (Task-Based Translation Teaching – TBTT) modelini tanıtmaktadır. Geleneksel çeviri öğretimi çoğu zaman öğretmen merkezli ve ürün odaklı bir yapıya sahip olup öğrencilerin çeviri sürecinde aldıkları kararları, kullandıkları stratejileri ve geliştirdikleri mesleki becerileri yeterince görünür kılmamaktadır. Bu çalışmada önerilen TBTT modeli, çeviri öğretimini tür ve bağlam çözümlemesi, terminoloji ve norm müzakeresi, dilsel ve stratejik analiz, çeviri üretimi, çeviri müzakeresi, editoryal yeniden yazım ve çeviri üzerine düşünme aşamalarını içeren süreç odaklı bir pedagojik döngü içinde ele almaktadır. Model kuramsal olarak görev temelli dil öğretimi literatüründen yararlanmakta, ancak bu yaklaşımı çeviri pedagojisinin özgül ihtiyaçlarına uygun biçimde yeniden yapılandırmaktadır. TBTT’nin temel bileşenleri arasında tür temelli metin analizi, rol kartı tabanlı işbirlikli öğrenme, çeviri kararlarının gerekçelendirilmesi ve süreç odaklı ölçme-değerlendirme yer almaktadır. Çalışmada modelin kuramsal temelleri açıklanmakta, TBLT modellerinden farkı ortaya konulmakta, görev tipleri ve rol kartı pedagojisi ele alınmakta; hukuk çevirisi ve edebî çeviri bağlamlarında hazırlanmış iki örnek ders tasarımı aracılığıyla modelin sınıf içi uygulanabilirliği gösterilmektedir. Ayrıca modelin pedagojik sınırlılıkları ve gelecek araştırmalar için olası yönelimler tartışılmaktadır. TBTT modeli, çeviri öğretimini yalnızca nihai metin üretimine dayalı bir etkinlik olmaktan çıkararak öğrencilerin analiz, karar verme, müzakere, yeniden yazım ve reflektif düşünme becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bütüncül, tür duyarlı ve mesleki yönelimli bir çeviri pedagojisi çerçevesi sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Çeviri pedagojisi, görev temelli öğrenme, görev temelli çeviri öğretimi, tür temelli çeviri, rol kartı pedagojisi, süreç odaklı değerlendirme, TBLT, TBTT